اقراربه جرم کیفری

 ماده 64 قانون مجازات اسلامی ،  در تعریف اقرار در امور کیفری آمده است که : اقرار عبارت است از اخبار شخص به ارتکاب جرم از جانب خود و بر اساس این ماده می توان گفت که در اقراربه جرم کیفری ، شخصی می پذیرد که جرمی را انجام داده است و به آن اعتراف می کند و  این اعتراف ، اقرار نامیده می شود .

جهت مشاوره حقوقی رایگان با وکیل و یا ملاقات حضوری با شماره 09126161121 تماس حاصل فرمائید.

جایگاه اقرار در ادله اثبات دعوی :

در دعوی حقوقی و چه در دعوی کیفری زمانی که افراد قصد طرح دعوا را دارند و می خواهد موضوعی را  طرح کنند باید دلایلی برای ثابت کردن حقی که مدعی آن هستند یا وقوع جرمی که به مرجع قضایی صالح

اعلام می کنند داشته باشند به عبارت دیگر دلایلی برای اثبات دعوای خود باید مطرح نمایند که این دلایل در قانون مدنی و قانون مجازات اسلامی با عنوان ادله اثبات دعوی بیان شده است که بر طبق ماده 1257 قانون مدنی هرکس مدعی حقی باشد باید ادعای خود را ثابت نماید و مدعی علیه نیز برای دفاع از خود مدعی امری بشود که نیاز به دلیل باشد اثبات امر بر عهده او می باشد که ادله اثبات دعوی در دعاوی حقوقی عبارتند از : اقرار ، اسناد کتبی ، شهادت و امارت و قسم ، که توضیحات هریک از این دلایل مورد پذیرش دادگاه در قانون بیان شده است که اقرار هم از جمله دلایلی است که هم در دعاوی کیفری و هم حقوقی از آن می توان برای اثبات ادعا خود استفاده کرد که دارا اعتبار بسیاری می باشد .

اقرارنامه چیست؟

 ابتدا بهتر است مفهوم اقرارنامه را درک کنیم مهمترین نکته کلیدی در اقرارنامه آن است که بگوییم اقرارنامه سندی است که در آن اعتراف به سلب یک حق از خود در آینده می شود و حقی که از آن ما بوده و اینک حقوق مربوط به آن را از خود سلب و به دیگری نسبت داده ایم  یا اینکه اذعان به دریافت یک حق و سلب هر گونه حقی برای اعتراض و یا ادعا در آینده در آن مورد می نماییم.

آنچه که به اقرارنامه معنا و مفهوم می دهد :

 سلب حق اعتراض از خود در آینده است در حقیقت اقرارنامه از این جهت از افراد اخذ می شود که حق هر گونه اعتراض در آینده از آنان سلب شود و اقرارنامه می تواند اعتراف به وجود یک حق به نفع شخص یا اشخاص دیگر باشد و اگر جز این مفهوم باشد به سند مورد نظر نمی توان اقرارنامه اطلاق نمود به عبارتی نمی توانیم در یک سند به نفع خودمان مطلبی بگوییم اگر اینگونه باشد دیگر به آن سند نمیتوان اقرارنامه اطلاق نمود .

سید الادله  :

قدرت اثبات اقرار به حدی بالا است که به ان سیدالادله میگویندچرا که قاطع دعواست و دیگر نیازی به ادله اثباتی دیگری نیست  و از حجیت بالاتری  نسبت به سایر ادله اثبات دعوا برخودار است .

نکته :

 

اقرارنامه را می توان در مورد موضوعات مختلف تهیه و تنظیم نمود

 هر کدام از انواع اقرارنامه محضری و دستی ( اقرار در سند عادی )  می تواند در موارد خاص بکار آید و بسیار مهم خواهد بود که متن اقرارنامه را چه کسی می نویسد و تا چه اندازه به آثار حقوقی متن نگارش شده واقف است زیرا برخی متون فاقد هر گونه ارزش حقوقی بوده و در آینده ممکن است مشکلاتی را برای افراد ایجاد نماید و بنابراین اگر می خواهید اعتبار اقرارنامه در مراجع قانونی و دادگاه پذیرفته شود هیچگاه خودتان اقدام به نگارش متن اقرارنامه نکنید و بهتر است انجام این کار را به دفاتر اسناد رسمی محول نمایید …از آنجاکه  اعتبار سند عادی و رسمی تحت ضوابطی پذیرفتنی است،بنابراین سعی نکنید اعتبار اقرارنامه را به دست خودتان مخدوش سازید  و بهتر است اقرار نامه در دفتر اسناد رسمی یا در حضور شهود و گواه اخذ شود 

اگر متن اقرارنامه در دفتر اسناد رسمی و یا مراجع قانونی دیگر تنظیم شود ،به آن اقرارنامه قانونی و یا محضری گفته می شود و این نوع اقرارنامه ها از ضمانت اجرایی قانونی برخوردارند و قانون نیز از آن حمایت می نماید ،

اگر اقرارنامه بوسیله افراد نوشته شود به آن اقرارنامه دستی گفته می شود .

 اگر چه اقرارنامه محضری از حمایت های قانونی و قضایی برخوردار است اما نمی توان گفت اقرارنامه دستی فاقد اعتبار است و با این وجود به دلیل اینکه در متن اقرارنامه دستی می توان انکار و تردید نمود حتی ادعای جعل را در آن مطرح ساخت لذا بهتر است اقرارنامه همواره در مراجع قانون با مهر امضاهمراه دو شاهد انجام شود .

تفاوت اقرار و اعتراف و اقرار و اظهار :

گاهی نیز اقرار، خبر دادن به ارتکاب جرمی از جانب خود شخص مقر است  در اصطلاح عوام گفته می‌شود که متهم به جرمش اعتراف کرد و اقرار یا اعتراف باید به‌ صورت روشن و بدون هیچ گونه ابهامی صورت پذیرد و قابل ذکر است  اقرار نمی‌توانند مشروط ، وابسته یا معلق به امری باشد ؛

 مانند آنکه : بگویند من فلان ماشین را به سرقت برده‌‌ام به شرطی که فلانی به این جلسه احضار شود.

می‌توان به اقرار در همان حین استناد کرد در کلیه‌ی جرایم ، قانونگذار یک بار اقرار را کافی می‌داند ؛ اما در برخی از جرایم ، شخص اقرارکننده باید چند بار به ‌صورت متوالی یا متناوب (در یک جلسه‌ی دادگاه یا چند جلسه) اقرار به ارتکاب جرم کند .

شرایط اقرار :

اول اینکه :حتماً باید توسط خود مرتکب انجام شود.

دوم اینکه : همچنین باید یا به لفظ باشد یا با نوشتار.

 سوم اینکه : کاملاً روشن و بدون ابهام باشد.

 چهارم اینکه : یکی دیگر از شرایط لازم برای اقرار، شرط عاقل ، بالغ ، قاصد و مختار بودن شخص اقرار کننده می باشد و بنابراین شخص مجنون به دلیل عدم داشتن عقل نمی تواند اقرار کند

  پنجم اینکه : و همچنین شخصی که تحت اکراه اقرار نموده است اقرار وی صحیح نیست ، اگر کسی از طریق تهدید دیگری را وادار به اقرار به ارتکاب جرم قتل نماید و بگوید اگراقرار به قتل نکنی پسرت را خواهم کشت و به دلیل این تهدید شخص اکراه به جرم قتل اقرار نماید اقرار وی بی اعتبار است چرا که تحت تاثیر اکراه بوده است .

اقرار تحت شکنجه و به زور و اکراه در هر مرجعی خلاف قانون و بی اعتبار است.

انکار بعد از اقرار :

بعد از اینکه متهم به ارتکاب جرمی اقرار می نماید ،ممکن است از اقراری که کرده ، پشیمان گردد و آن را انکار کند ودر این خصوص باید گفت که انکار بعد از اقرار مجازات را ساقط نمی کند مگر در اقرار به جرم مستوجب مجازات رجم یا حد قتل که در این دو، انکار بعد از اقرار درهر مرحله حتی در مرحله اجرای مجازات، ساقط کننده مجازات خواهد بود ولی به جای آن در زنا و لواط مستوجب رجم، مجرم به ۱۰۰ ضربه شلاق و در غیر آنها به حبس تعزیری درجه ۵ محکوم خواهد شد .

بنابراین به صورت خلاصه می توان گفت : انکار بعد از اقرار در کلیه جرایم حدی غیر مستوجب به رجم یا قتل ساقط کننده مجازات نیست انکار بعد از اقرار در زنا مستوجب رجم و زنای مستوجب قتل و لواط مستوجب به قتل،حد رجم یا قتل ساقط و مرتکب به ۱۰۰ ضربه شلاق محکوم خواهد شد.

انکار بعد از اقرار در سایر جرائم مستوجب حد قتل سبب سقوط حد قتل شده و مرتکب به حبس تعزیری درجه ۵ محکوم می گردد

 اقرار در قانون مدنی :

 اقرار در قانون مدنی یکی از راه های اثبات ادعا می باشد زمانی که شخص در دادگاه مدعی حق و حقوقی می شود باید برای ادعاهای خود ادله اثبات و مدارکی برای اثبات و صحت گفته های خود به دادگاه ارائه دهد. مهم ترین مدرک اثبات ادعا اقرار متهم می باشد و زمانی که شخص متهم و خوانده در دادگاه اقرار به جرمی کند معمولا دادگاه خود را موظف به بررسی مدارک و اسناد دیگر نمی داند ، اقرار در قانون شیوه های مختلفی دارد و به انواع مختلفی تقسیم خواهد شد ، همچنین اقرار باید دارای شرایطی باشد و در صورت وجود شرایط اقرار صحت آن ثابت خواهد شد .

 قانون کیفری :

اقرار در امور مدنی به صورت احتمالی هم ممکن است و دادگاه می تواند با تقاضای مقرله از اقرار کننده توضیح بیشتری بخواهد اما در اقرار کیفری احتمال نباید وجود داشته باشد و شخص اقرار کننده

 باید با اطمینان و صراحت اقرار به انجام جرمی کند ، زیرا آن چه که در اقرار کیفری بیان می شود با جان و حیثیت افراد ارتباط دارد لذا نباید در آن شک و تردیدی وجود داشته باشد و لازم به ذکر است که ، در اقرار کیفری اگر شک و تردید وجود داشته باشد ،دلیل دیگری هم برای اثبات نباشد ، شخص اقرار کننده تحت تعقیب قرار نمیگیرد.

اقرار در قانون اساسی :

قانون اساسی در اصل ۳۸ خودچنین مقرر داشته است :

 هر گونه‏ شکنجه‏ برای‏ گرفتن‏ اقرار و یا کسب‏ اطلاع‏ ممنوع‏ است‏ و اجبار شخص‏ به‏ شهادت‏ ، اقرار یا سوگند ، مجاز نیست‏ و چنین‏ شهادت‏ و اقرار و سوگندی‏  فاقد ارزش‏ و اعتبار است‏.

در زمانی نه چندان دور که در کشورهای اروپائی و دیگر ممالک، شکنجه برای اخذ اقرار و تحصیل دلیل رایج و قانونی تلقی میشده، بر رفتار انسانی حتی با اسیران جنگی که دشمن و در حال جنگ بوده اند ،  تاکید شده است .

و در مورد متهمین به جرائم ، و ادله اثبات جرائم ، تاکید زیادی بر عدم وجود هر گونه اجبار و اکراه در اقرار متهم شده است ،  اصولاً اقرار عندالحاکم از اعتبار بر خوردار می باشد، یعنی حتی اگر شخص در مراحل قبل اقرار کرده باشد، تاثیر آنچنانی نداشته و اقرار نزد قاضی صادر کننده حکم ملاک است، و با وجود کوچکترین اکراه و اجباری، اقرار انجام گرفته بی‌اثر می شود، و حتی در بعضی موارد با انکار بعدی، اثر اقرار پیش زائل میگرد

تعریف شکنجه :

در قانون ایران تعریف صریحی از شکنجه نشده است؛ اما با این وجود، هم در قانون اساسی و هم در قوانین عادی شکنجه ممنوع اعلام و قابل مجازات دانسته شده است، همچنان اصل 38 قانون اساسی به صراحت اعلام نموده است : هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار و یا کسب اطلاع ممنوع است و بعضی از حقوقدانان شکنجه را اینگونه تعریف نموده اند .

اقرار صریح :

اقرار را از جهات مختلفی می توان تقسیم بندی کرد : یکی از انواع اقرار به لحاظ نوع بیان آن ، اقرار صریح است و معنای اقرار صریح را می توان از لفظ صریح به خوبی بازشناخت  ، اقرار صریح نوعی از اقرار است که به صورت آشکار بدون تردید و با عباراتی خالی از ابهام که به صراحت دلالت بر حقی برای دیگری دارد ، ادا شود و این نوع از اقرار از توان اثباتی بالایی برخوردار است ، لذا اگر اقرار صریح در دادگاه صورت بگیرد و از نوع اقرار قاطع دعوا باشد ، دادگاه بر اساس آن حکم صادر می کند که

 ماده 329 قانون آیین دادرسی کیفری اشاره به این نوع از اقرار دارد .

اقرار ضمنی چیست :

بنا به تقسیم بندی ارائه شده از اقرار در این مقاله ، متوجه می شویم که:

 نقطه مقابل اقرار صریح ، اقرار ضمنی است ،  اقرار ضمنی عبارت است از اقراری که به دلالت تضمنی و نه به صورت صراحت ، به وجود حقی برای دیگری و به ضرر اقرار کننده باشد . به این صورت که در اقرار ضمنی مجموع الفاظ ، عبارات و کلماتی که کسی به کار برده است ، وجود حقی به زیان اقرار کننده و به نفع دیگری استنباط می شود و در این اقرار ، نوع دلالت از نوع دلالت التزامی است با اینکه اقرار ضمنی قدرت و توان اثباتی اقرار صریح را ندارد ، ولی هرگاه به عنوان اقرار شناخته شد ، همان آثار اقرار صریح را دارد .

اقرا ر مرجع انتظامی :

طبق ماده 218 قانون مجازات اسلامی :

اقرار در صورتی  در صورتی دارای اعتبار است که نزد قاضی محکمه صورت بگیرد .

به عبارت صحیح تر می توان گفت :

اقرار در غیر محکمه به عنوان اماره قابل توجه قاضی است واقرار در محکمه  دارای اثر قانونی می باشد .

اقرار وکیل علیه موکل و اقرار متهم علیه متهم  :

هرگاه کسی اقرار به امری نماید که دلیل ذی حق بودن طرف او باشد ،دلیل دیگری برای ثبوت آن لازم نیست ..

ماده ۲۰۳ :

 اگر آن در دادخواست یا حین مذاکره در دادگاه یا در یکی از لوایحی که به دادگاه تقدیم شده است به عمل آید ، آن در دادگاه محسوب می شود و درغیر این صورت آن در خارج ازدادگاه تلقی می شود .

ماده ۲۰۴ :

 ادعا شفاهی است وقتی که حین مذاکره در دادگاه به عمل آیدو کتبی است درصورتی که در یکی از اسناد یا لوایحی که به دادگاه تقدیم گردیده اظهار شده باشد .

در اقرار شفاهی ، طرفی که می خواهد از آن طرف دیگر استفاده نماید ، باید از دادگاه بخواهد که اقرار او در صورت مجلس قید شود .

ماده ۲۰۵:

 ادعا و اقرار وکیل علیه موکل خود نسبت به اموری که قاطع دعوا است پذیرفته نمی شوداعم از اینکه آن در دادگاه یا خارج از دادگاه به عمل آمده باشد .

اقرار عندالحاکم :

  اگر متهم در دادگاه تمام گفته‌های خود در مرحله دادسرا را انکار کند که در این ‌صورت ، زمانی قاضی دادگاه می‌تواند به استناد همان اظهارات که متهم به ضرر خویش بیان کرده‌است ، حکم محکومیت صادر کند که موضوع اتهام جزء جرایمی نباشد که در اصطلاح حدود شرعی خوانده شده یا مستلزم اقرار عندالحاکم باشند و در غیر از این حدود شرعی یا اقرار عندالحاکم، قاضی دادگاه می‌تواند به اقرار متهم  در خارج از دادگاه استناد و آن ‌را ملاک صدور حکم قرار دهد ، در هر حال قاضی باید نسبت به اقرار، یقین حاصل کند و قراین و امارات بین و مستند علم خود را به طور صریح در حکم قید کند .

هر چند که عده‌ای از فقهای عظام نیز در فتاوی خود شروط دیگری را متذکر شده و جزء شرایط اساسی صحت اقرار می‌دانند مانند بطلان اقرار در وضعیت تجری د؛ به عنوان مثال اخذ اقرار در شرایط حبس و تحت شکنجه با این وجود،ملاک عمل قضات به طور عام، همان شرایط مقرر در قانون است.

اقرار در داد گاه:

هرکس اقرار به حقی برای غیر کند ملزم به اقرار خود خواهد بود یعنی اگر فردی به ضرر خودو به نفع دیگری مطلبی را بیان کند اقرار او معتبر است و ملزم به آن و آثار آن خواهد بود ،اقرار هر فرد فقط نسبت به خود و فردی که اقرار به نفع او شده است نافذ خواهد بود و دارای اثر است نه نسبت به دیگران مگر اینکه قاضی تشخیص دهد یا قانون تعیین کرده باشد.

فرد در خارج از دادگاه ، اقرار به امری کند می توان با شهادت شهود ثابت کرد این در صورتی است که در دادگاه دعوای مطرح باشد و خود دعوا را با شهادت شهود بتوان اثبات کرد . به عنوان مثال اگر فردی در خیابان در حضور دو شاهد بگوید که به دیگری وجهی را باید بپردازد و این ادعای طلبکار بودن در دادگاه با شهادت شهود قابل اثبات باشد ، اقرار نیز قابل اثبات می باشد.

نوشتن دین /طلب/ در دفتر تجارت به منزله اقرار کتبی است ، اگر تاجر در دفتر تجاری خود طلبی که نسبت به اشخاص دارد را نوشته باشد به عنوان ابلاغ کتبی پذیرفته می شود در ماده 1280 قانون مدنی نیز اقرار کتبی را در حکم اقرار شفاهی بیان کرده است.

اقرار معتبر ( مسموع) :

در قانون مدنی از مواد 1275 الی 1283 آثار اقرار و این که چه زمانی اقرار معتبر و دارای آثار است و چه زمانی اقرار فاقد اعتبار و غیر معتبر می باشد بیان شده است :

هرکس اقرار به حقی برای غیر کند ملزم به اقرار خود خواهد بود ، یعنی اگر فردی به ضرر خود و به نفع دیگری مطلبی را بیان کند ، اقرار او معتبر است و ملزم به آن و آثار آن خواهد بود .

اقرار هر فرد فقط نسبت به خود و فردی که اقرار به نفع او شده است،  نافذ خواهد بود و دارای اثر است نه نسبت به دیگران مگر اینکه قاضی تشخیص دهد یا قانون تعیین کرده باشد .

اگر فرد  در خارج از دادگاه اقرار به امری کند، می توان با شهادت شهود ثابت کرد این در صورتی است که در دادگاه دعوای مطرح باشد و خود دعوا را با شهادت شهود بتوان اثبات کرد .

به عنوان مثال : اگر فردی در خیابان در حضور دو شاهد بگوید که به دیگری وجهی را باید بپردازد و این ادعای طلبکار بودن در دادگاه با شهادت شهود قابل اثبات باشد ،  اقرار نیز قابل اثبات می نوشتن دین / طلب / در دفتر تجارت به منزله اقرار کتبی است و  اگر تاجر در دفتر تجاری خود طلبی که نسبت به اشخاص دارد را نوشته باشد به عنوان ابلاغ کتبی پذیرفته می شود ودر ماده 1280 قانون مدنی نیز اقرار کتبی را در حکم اقرار شفاهی بیان کرده است .

اقرار غیر معتبر ( نامسموع) :

اقرار غیر معتبر بر طبق قانون بدین معنا است که اگر فردی به امری اقرار می کند اصل بر این است که اقرار درست و صحیح است ولی تحت شرایطی اقرار ممکن است فاقد اثر شود.

اگر کذب اقرار نزد قاضی ثابت شود آن اقرار اثری نخواهد داشت به عبارت دیگر اگر فردی به دروغ به امری اقرار کند و دروغ بودن آن ثابت شود این اقرار غیر معتبر است.

انکار بعد از اقرار مسموع نیست لیکن اگر مقر ادعا کند که اقرار او فاسد یا مبنی بر اشتباه یا غلط بوده ، شنیده می شود و همچنین است در صورتی که برای اقرار خود عذری ذکر کند که قابل قبول باشد .

 مثل اینکه بگوید : اقرار به گرفتن وجه در مقابل سند یا حواله بوده که وصول نشده لیکن دعاوی مذکوره مادامی که اثبات نشده مضر به اقرار نیست

اقرار فرد مقر نسبت به غیر مقرله در حق هیچکس نافذ نیست.

اقرار قاطع دعوا چیست؟

یکی ازاثار اقرار ، تحت عنوان اقرار قاطع دعوا شناخته می شود و  منظور از اقرار قاطع دعوی اقراری است که مفاد آن به طور مستقیم منجر به اثبات حق خواهان می شود ، به عنوان مثال :  زمانی که شخصی اقرار به بدهی خود به شخص دیگر نماید ، این اقرار نوعی اقرار قاطع دعوا محسوب می شود،  در این صورت اقرار قاطع دعوا سبب می شود که قاضی بر مبنای آن حکم مقتضی را صادر کند .

 نکته مهمی که در این مورد وجود دارد :  اقرار قاطع دعوا وجود دارد آن است که اقرار در دادگاه سبب به وجود آمدن اعتبار امر مختومه می شود و بنابراین ، درخواست تجدید نظر خواهی و فرجام خواهی از حکم نیز پذیرفته نمی شود .

اقرار غیر قاطع :

نقطه مقابل اقرار قاطع دعوا ، اقرار غیر قاطع یا اقرار غیر قاطع دعوا است .

 بنابراین ، اقرار غیر قاطع به آن معناست که اقرار به طور غیر مستقیم و در درجه دوم مبنای صدور حکم در دادگاه می باشد و به عبارت دیگر ، اگر شخصی نسبت به صحیح بودن یکی از

 ادله اثبات دعوا که منشا صدور حکم دادگاه توسط قاضی است اقرار کند ، آن اقرار اقرار غیر قاطع است و به دعوا خاتمه نمی دهد چرا که صدور حکم بر مبنای صحیح بودن آن دلیل صورت گرفته است .

تفاوت اقرار قاطع و غیر قاطع :

 با توجه به توضیحات فوق ، تفاوت اقرار قاطع دعوا و اقرار غیر قاطع دعوا در این است که  ، در اقرار قاطع دعوا ، اقرار دلیل مستقیم صدور حکم است ،اما در اقرار غیر قاطع دعوا ، اقرار به طور مستقیم دلیل و مستند صدور حکم در دادگاه نیست .

اقراربه جرم کیفری