شهادت شهود و گواهان

شهادت شهود گواهان عبارت است از بیان اطلاعات و مشاهدات افراد معتمد در دادگاه به عنوان دلیل اثبات ادعاهای حقوقی یا کیفری.جهت رزرو وقت مشاوره با شماره 09126161121 تماس حاصل فرمائید

 تعریف حقوقی شهادت شهود و گواهان – جلب شهود – جرح شهود   : یکی از ادله اثبات دعوی شهادت است ، به انتقالئحقیقت از شخصی که شاهد وقوع امری بوده  و آن را دیده یا شنیده باشد شهادت می گویند و شخصی که شهادت می دهد از اصحاب دعوی نیست.

آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک 7/1 _ دفتر وکالت

مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید   

( شخص ثالت است ) و خبر از واقعه ای می دهد که به سود یکی از طرفین دعوا و به زیان دیگری است و خود دارای  منفعتی در بیان حقیقت امر نمیباشد .

شهادت در قانون مدنی شهادت شهود گواهان

در صورتی که شاهد اصلی فوت کند یا به واسطه دیگری مانند بیماری ،حبس و … نتواند در جلسه دادگاه حاضر شود شهادت بر شهادت مسموع است ( ماده 1320 قانون مدنی).

شهادت در قانون مجازات اسلامی

شهادت عبارت است از اخبار شخصی غیر از طرفین دعوی به وقوع یاعدم وقوع یک جرم توسط متهم یا هر امر دیگری نزد مقام قضائی است ( ماده 174 قانون مجازات اسلامی ).

انواع شهادت

شهادت به طور مستقیم یا شهادت عینی  : شخصی که شهادت می دهد  به طور مستقیم در صحنه حضور داشته وشاهد ماجرا بوده  ، یا آن را شنیده باشد ( مانند  توافق طرفین حین انعقاد قراردادی ) یا آن را لمس کرده باشد ( لمس تفنگ )

شهادت بر شهادت شاهد شهادت شهود گواهان: در صورتی که شخصی که شاهد ماجرا بوده به دلایلی موجه نتواند در دادگاه حضورپیدا کند شخص دیگری میتواند از طرف شاهد شرح ماوقع کند و ماجرا را از طرف شخصی که شاهد بوده بیان کند.

اعلام اگاهی از تحقیقات محلی: 

واقعه ای در میان افراد یک محله دهان به دهان چرخیده باشد و همگی واقف به امری باشند ( به طور مثال بدانند که خانواده ای در محل فروشنده ی مواد مخدر هستند )

شاهد باید دارای چه ویژگی هایی باشد؟

بین شاهد و طرفین دعوا نباید خصومت و دشمنی وجود داشته باشد شهادت شاهد تاثیری در رفع ضرر برای او و ایجاد انتفاع برای او نداشته باشد.

شاهد ولگرد و تکدی گر نباشد.

شاهد باید عاقل – بالغ – با ایمان – طهارت مولد ( حلال زاده بودن ).

تعدادشاهد در اثبات جرم

شهادت دوشاهد مرد در کلیه جرائم کافی است مگر در مواردی مانند لواط – مساحقه – تفخیذ – زنا که شهادت چهار مرد برای اثبات آن لازم است.

عدول از شهادت : 

در حالتی که مشخص شود که شخص بر خلاف واقعیت شهادت داده یا از شهادت خود رجوع کند  شهادت او در تصمیم دادرس تاثیری ندارد واگر حکمی هم براساس آن صادر شده باشد در مرحله تجدیدنظر نقض می شود  (ماده 1320 قانون مدنی ).

اگر شهود در رابطه با یک موضوع مشترک شهادت دهند واگر شهادت آنان در موضوع دارای اختلاف نباشد و تنهاد در جزئیات دارای اختلاف باشد اشکالی ندارد (ماده1318 قانون مدنی).

شهادت مردان

مواردی که تنها شهادت مردان پذیرفته شده است و شهادت زنان در آن قابل اثبات نیست : حد لواط – قذف – مساحقه – شرب خمر – محاربه و افساد فی الارض – قتل عمد –سرقت موجب حد

شهادت زنان

در قانون مجازات اسلامی شهادت دوزن برابر با شهادت یک مرد می باشد ،  شهادت زن در مواردی  پذیرفته نمی شود و در موارد که به شهادت زن ترتیب اثر داده می شود باید به انضمام شهادت یک مرد باشد.

مواردی که شهادت زنان به تنهایی در دادگاه پذیرفته شده است :

در مواردی که شهادت دادن برای مردان جایز نیست زنان میتوانند به تنهایی شهادت دهند،  عیوب زنانه مانند حیض – نفاس – تولد طفل زنده و شیر دادن به کودک مواردی است که شهادت زنان به تنهایی کافی است.

تقسیم بندی ماده 230 آیین دادرسی مدنی در رابطه  با تعداد شهود در دعاوی مختلف

دعاوی قابل اثبات با شهادت دو مرد – یک مرد و دو زن ـــ چهار زن

  ولادت  ،  رضاع ، بکارت ، عیوب درونی زنان ،

دعوای قابل اثبات با شهادت دو مرد ــ یک مرد و دوزن

ثمن  مبیع ،  وقف  ،  اجاره ،  وصیت ،  معاملات  ،  دین   ، نکاح  ، قتل شبه عمد

دعوای قابل اثبات با شهادت دومرد

طلاق  ، وکالت ، وصیت ، عفو از قصاص  ، بلوغ ،  مسلمان بودن

شهادت خویشاوندان

رابطه خویشاوندی مانع از پذیرش شهادت نیست و حتی شهادت خویشاوندبه نفع سایر بستگان مانعی ندارد در صورتی که شاهدی که دارای نسبت خویشاوندی است در موضوع ذی نفع نباشد  با طرف مقابل خصومت شخصی نداشته باشد.

جلب شهود: 

• شاهد همیشه با خواسته خود در دادگاه حضور پیدانمی کند تا شهادت دهد ، در موارد که بازپرس حضور شخصی برای شهادت را لازم بداند آنرا جلب میکند بنابراین میتواند شاهد را ملزم به حضور در دادسرا کرد ولی نمیتوان آن را ملزم به ادای شهادت کرد.

همچنین اگر شهادت شخصی لازم باشد و فوریت داشته باشد و شخص به دلیل بیماری یا کهولت سن نتواند در دادسرا حاضر شود بازپرس میتواند در محل حضور یابد و تحقیقات لازم را به عمل آورد .

تفاوت نظر کارشناس ، شهادت شهود، مطلع  شاهد

در شهادت فرد در صحنه حضور داشته  وآنچه را دیده و شنیده بیان میکند اما در مورد کارشناس ، دادگاه شخص صلاحیت دار را مامور میکند تا درباره ی موضوعی تحقیق کند ودادگاه استنباط او را از تحقیق ها وجستوجوهای او میخواهد.

در رابطه با مطلع ، مطلع کسی  است که ناظر به وقوع اتفاقی نبوده است ولی به نحوی از از وقوع جرم با خبر شده مانند شخصی که مطلبی در رابطه با جرم شنیده یا اعتراف مجرم را شنیده باشد تفاوت شاهد و مطلع در این است که اطلاعات شخص مطلع نمیتواند دلیل کافی برای شروع تحقیقات باشد و بر اساس شهادت میتوان رای صادر کرد اما اطلاعات مطلع برای صدور رای کافی نیست.

اگر بخواهیم از میزان درجه اعتبار آنهارا به ترتیب بیان کنیم ابتدا نظریه کارشناسی دارای بیشترین اعتبار است و بعد شهادت شهود و در نهایت اطلاعات مطلع  را بیان می کنیم.

شهادت ظنی و جزمی

شخصی که شهادت میدهد نباید از روی ظن و احتمال شهادت دهد و اصل برقطعی بودن و جزمی بودن شهادت است ماده 1315 قانون مدنی:

شهادت باید از روی قطع و یقین باشد و نه به طور شک و تردید .

استماع شهادت شهود در دادگاه تجدیدنظر

در دادگاه تجدیدنظر نیز مانند دادگاه بدوی، امکان استماع (شنیدن) شهادت شهود وجود دارد، اما با شرایط خاص‌تر. در اینجا توضیح می‌دهم که در چه مواقعی و چگونه دادگاه تجدیدنظر به شهادت شهود گوش می‌دهد و آن را بررسی می‌کند:

آیا در تجدیدنظر می‌توان شاهد معرفی کرد؟

به‌طور کلی:

• اصل بر این است که تجدیدنظر، رسیدگی شکلی دارد نه ماهوی. یعنی صرفاً بررسی می‌کند آیا در دادگاه بدوی اشتباه قانونی رخ داده یا نه.

• اما اگر دلایل و مدارک جدیدی (مثل شاهدی که قبلاً معرفی نشده) وجود داشته باشد، دادگاه تجدیدنظر می‌تواند آن را بررسی کند.

ماده قانونی مرتبط:

طبق ماده ۳۵۳ قانون آیین دادرسی مدنی:

اگر در دادگاه تجدیدنظر، دلایل و مدارک جدیدی ارائه شود که موثر در رأی باشد، دادگاه می‌تواند آن را بررسی کند یا رسیدگی ماهوی انجام دهد.

 در چه شرایطی دادگاه تجدیدنظر شهادت شهود را استماع می‌کند؟

۱. شاهد جدید باشد یا قبلاً امکان معرفی‌اش وجود نداشته

مثلاً:

• شاهد در زمان رسیدگی بدوی در دسترس نبوده

• یا دلیل وجود شاهد تازه بعداً کشف شده

۲. شهادت شهود «موثر در سرنوشت پرونده» باشد

یعنی اگر قاضی به شهادت گوش دهد و آن را معتبر بداند، ممکن است رأی قبلی تغییر کند.

شهادت شهود گواهان

۳. طرف مقابل اعتراض مؤثر و قانونی مطرح کرده باشد

مثلاً ادعا کند که در دادگاه بدوی اجازه دفاع یا ارائه شاهد نداشته

روند استماع شهادت در دادگاه تجدیدنظر چگونه است؟

1. درخواست معرفی شاهد توسط طرف معترض (در لایحه یا جلسه رسیدگی)

2. موافقت دادگاه با استماع شهود

3. احضار شهود به جلسه

4. استماع اظهارات شاهد با حضور طرف مقابل

5. ثبت اظهارات در صورت‌جلسه

6. بررسی و تصمیم‌گیری نهایی قاضی تجدیدنظر

آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک 7/1 _ دفتر وکالت

مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید   

نکته مهم:

دادگاه تجدیدنظر الزامی به شنیدن شهود ندارد؛ اگر تشخیص دهد که:

• شاهد قابل اعتماد نیست

• شهادت تکراری یا غیرموثر است

• معرفی شاهد دیر و بی‌دلیل انجام شده
  ممکن است استماع شهادت را رد کند.

• استماع شهادت در دادگاه تجدیدنظر ممکن است انجام شود، اما استثناست نه قاعده

• باید دلایل قوی برای لزوم شنیدن شاهد وجود داشته باشد

• معرفی شاهد جدید در تجدیدنظر، باید توجیه منطقی و قانونی داشته باشد

دفاع در برابر شهادت کذب (شهادت دروغ) یکی از مهم‌ترین حقوق طرف مقابل در دعواست، چون اگر شهادت دروغ پذیرفته شود، ممکن است قاضی رأی اشتباه صادر کند. در ادامه به زبان ساده و دقیق توضیح می‌دهم که چطور می‌توان از خود در برابر شهادت کذب دفاع کرد:

راه‌های دفاع در برابر شهادت کذب

1. اثبات دروغ بودن شهادت با دلیل و مدرک

اگر طرف مقابل شاهدی را معرفی کند که دروغ می‌گوید، باید تلاش کنید با ارائه اسناد، مدارک یا دلایل متقن، نشان دهید شهادت او خلاف واقع است. مثال:

• ارائه پیامک، فیلم، صوت، رسید بانکی، شاهد معتبر دیگر

• اثبات اینکه شاهد در زمان و مکان وقوع حادثه حضور نداشته

• اثبات تناقض در اظهارات شاهد

2. اعتراض به صلاحیت شاهد

طبق قانون، شاهد باید:

• عاقل، بالغ و مسلمان باشد

• سابقه دروغ یا فسق نداشته باشد

• نفع شخصی در پرونده نداشته باشد
  اگر بتوانید ثابت کنید که شاهد:

• ذی‌نفع است (مثلاً شریک یا خویشاوند نزدیک طرف مقابل)

• خصومت یا دشمنی قبلی با شما دارد

• دارای سابقه کیفری یا فساد اخلاقی است
  دادگاه می‌تواند شهادت او را بی‌اعتبار اعلام کند.

3. استفاده از استعلام و تحقیقات

می‌توانید از دادگاه بخواهید از مراجع رسمی مانند:

• اداره ثبت اسناد، بانک، پلیس، مخابرات یا دوربین‌های مدار بسته
  استعلام بگیرد یا بررسی صحنه انجام دهد تا دروغ‌بودن ادعای شاهد اثبات شود.

4. تقاضای تحقیق محلی یا مواجهه حضوری با شاهد

اگر شاهد درباره چیزی شهادت داده که شما در آن حضور نداشتید، می‌توانید از قاضی بخواهید:

• تحقیق محلی انجام دهد

• یا شاهد در حضور شما توضیح دهد تا بتوانید از او سؤال بپرسید و تناقض‌هایش را آشکار کنید

5. شکایت کیفری بابت شهادت کذب

اگر مطمئن هستید که شهادت کاملاً دروغ بوده، می‌توانید به استناد ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی:

علیه شاهد به اتهام شهادت دروغ شکایت کیفری مطرح کنید
که در صورت اثبات، حبس یا جزای نقدی در پی دارد.

 نکته مهم:

قاضی موظف است با دقت و بی‌طرفانه صحت شهادت را بررسی کند. اگر شما بتوانید تناقض، تعارض یا دروغ‌گویی را اثبات کنید، قاضی ممکن است کل شهادت را کنار بگذارد یا علیه شاهد اقدام کند.

اگر طرف مقابل در دادگاه به شهادت شهود استناد کرده باشد، وکیل شما می‌تواند به آن اعتراض قانونی و مؤثر کند تا دادگاه آن شهادت را رد یا بی‌اعتبار اعلام کند. در ادامه به‌صورت کامل توضیح می‌دهم که وکیل چگونه و به چه دلایلی می‌تواند به شهادت شهود اعتراض کند:

 اعتراض وکیل به شهادت شهود در دادگاه – چگونه و با چه دلایلی؟

1. اعتراض به صلاحیت شاهد

وکیل می‌تواند ادعا کند که شاهد دارای شرایط قانونی نیست. موارد قابل اعتراض:

• ذی‌نفع بودن شاهد (مثلاً شریک یا خویشاوند مالی طرف مقابل)

• خصومت با موکل (سابقه دعوا یا دشمنی شخصی)

• عدم عدالت یا فساد اخلاقی (مثلاً سابقه کیفری، دروغگویی یا بدنامی)

• کودک بودن یا جنون (شاهد باید بالغ و عاقل باشد)

2. اعتراض به بی‌اطلاعی یا بی‌ارتباط بودن شاهد با موضوع

وکیل ممکن است استدلال کند که:

• شاهد واقعه را با چشم خود ندیده یا نشنیده

• اطلاعات او شنیده‌شده از دیگران است (شهادت سماعی)

• یا در زمان حادثه در محل حضور نداشته

در این صورت، دادگاه ممکن است شهادت را بی‌اعتبار کند.

3. اثبات تناقض در اظهارات شاهد

اگر در اظهارات شاهد تعارض، ابهام یا تناقض وجود داشته باشد، وکیل می‌تواند با طرح پرسش‌های دقیق، آن را آشکار کرده و اعتبار شهادت را زیر سؤال ببرد.

4. درخواست استماع شاهد در حضور وکیل برای پرسش متقابل

وکیل می‌تواند از دادگاه بخواهد که شاهد در جلسه حاضر شود تا از او سؤالات متقابل بپرسد و اعتبار حرف‌هایش را بررسی کند.

5. درخواست تحقیق محلی یا استعلام برای بی‌اعتبار کردن شهادت

اگر شاهد مدعی چیزی است که دروغ به نظر می‌رسد، وکیل می‌تواند:

• درخواست تحقیق محلی

• یا استعلام از مراجع رسمی (بانک، دوربین، پیامک، استشهاد محلی) بدهد

تا نشان دهد که شهادت نادرست یا ساختگی بوده است.

6. درخواست رد شهادت به دلیل ناکافی بودن تعداد شهود

در بعضی دعاوی، اگر تعداد شهود به حد نصاب قانونی نرسد (مثلاً فقط یک مرد یا فقط یک زن شهادت دهد)، وکیل می‌تواند به ناقص بودن دلیل اثباتی اعتراض کند.

شهادت شهود گواهان

 نمونه دلایل وکیل برای اعتراض:

«ریاست محترم دادگاه، نظر به اینکه شاهد معرفی‌شده توسط خواهان از بستگان درجه‌یک وی بوده و دارای سابقه اختلاف شخصی با موکل این‌جانب می‌باشد، و از طرفی هیچ‌گونه مشاهده عینی از ماجرا نداشته، با استناد به ماده ۲۳۰ قانون آیین دادرسی مدنی، تقاضای رد شهادت ایشان و بی‌اعتباری آن را داریم.»

شهادت شهود در امور کیفری چیست و چه نقشی دارد؟

در پرونده‌های کیفری، شهادت شهود یکی از مهم‌ترین ادله اثبات جرم است. قاضی می‌تواند با تکیه بر گفته‌های شهود، به علم قضایی برسد و حکم صادر کند؛ اما این شهادت باید شرایط مشخصی داشته باشد تا معتبر شناخته شود.

 نقش شهادت در اثبات جرم

شهادت در امور کیفری می‌تواند:

• جرم را اثبات کند (مثلاً در پرونده ضرب‌وجرح، شاهد بگوید که دیده شخصی دیگری را کتک زده)

• یا برائت (بی‌گناهی) متهم را ثابت کند (مثلاً شاهد بگوید متهم هنگام وقوع جرم در محل نبوده)

شرایط پذیرش شهادت در امور کیفری

برای اینکه شهادت در دادگاه کیفری پذیرفته شود، این شرایط باید رعایت شود:

1. اهلیت شاهد (شرعی و قانونی)

• بالغ، عاقل، مسلمان (در جرایم مستند به حدود)

• عادل و راستگو

• عدم خصومت شخصی یا نفع مالی در پرونده

2. اطلاع مستقیم از موضوع

• شاهد باید واقعه را خودش دیده یا شنیده باشد

• شهادت شنیده‌شده از دیگران (شهادت سماعی) بی‌اعتبار است

3. تعداد کافی شهود در برخی جرایم حدی

مثلاً:

• در زنا: ۴ مرد عادل

• در لواط: ۴ مرد

• در سایر جرائم تعزیزی: بسته به مورد، حتی یک شاهد ممکن است کافی باشد (در کنار قرائن دیگر)

اعتبار شهادت در امور کیفری

قاضی در امور کیفری آزاد است که به شهادت شهود اعتماد کند یا نه. یعنی حتی اگر شاهدانی به ضرر یا نفع متهم شهادت دهند، قاضی می‌تواند با توجه به:

• محتوای شهادت

• شخصیت شاهد

• هم‌خوانی با سایر دلایل و مدارک
  تشخیص دهد که آیا این شهادت معتبر است یا نه.

شهادت کذب در امور کیفری

اگر کسی شهادت دروغ بدهد و باعث محکومیت فرد بی‌گناه شود:

• طبق ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی، به حبس یا جزای نقدی محکوم می‌شود

• همچنین فرد محکوم‌شده می‌تواند اعاده دادرسی و شکایت کیفری از شاهد کاذب مطرح کند

• شهادت شهود در پرونده‌های کیفری ابزار مهمی برای اثبات یا رد اتهام است

• باید شرایط شرعی، قانونی و عقلانی را داشته باشد

• قاضی در پذیرش یا رد آن اختیار دارد

• شهادت دروغ در این موارد جرم است و پیگرد قانونی دارد

آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک 7/1 _ دفتر وکالت

مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید   

« با تشکر از وقتی که برای مطالعه این مطلب قرار دادید، شما می توانید با استفاده از قسمت نظرات سوالات حقوقی خود را مطرح کنید تا ما در کوتاهترین زمان ممکن پاسخگو شما باشیم ».