رای وحدت رویه در مورد مزاحمت ملکی :
یکی از آرای وحدت رویه مهم در مورد مزاحمت ملکی، رأی شماره ۸۰۷ دیوان عالی کشور است که در سال ۱۳۹۹ صادر شده است. این رأی تأکید دارد که جرم تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق در املاک خصوصی باید بهطور مستقیم در دادگاه کیفری ۲ رسیدگی شود، بدون نیاز به صدور کیفرخواست توسط دادسرا.
این رأی وحدت رویه به دلیل اختلاف نظر میان شعب مختلف دیوان عالی کشور صادر شد و هدف آن یکپارچهسازی رویه قضایی در رسیدگی به پروندههای مربوط به مزاحمت ملکی است. بر اساس این رأی، دادگاهها موظفاند بدون ارجاع پرونده به دادسرا، مستقیماً به شکایات مربوط به مزاحمت ملکی رسیدگی کنند
ادله اثبات :
ادله اثبات دعوای مزاحمت ملکی در حقوق ایران مانند سایر دعاوی حقوقی، باید به صورت مستند و قانونی ارائه شود. در ادامه، مهمترین ادله قابل پذیرش برای اثبات مزاحمت ملکی را برایتان آوردهام:
۱. شهادت شهود
-
از مهمترین و رایجترین ادله در این نوع دعاوی است.
-
باید حداقل دو شاهد معتبر وجود داشته باشند که مشاهده مستقیم مزاحمت را داشتهاند.
-
شاهدان باید شرایط قانونی شهادت را داشته باشند (بلوغ، عقل، عدالت نسبی، نفع نداشتن در دعوا و…).
۲. سوگند (قسم)
-
اگر شاکی نتواند مزاحمت را با دلیل قاطع ثابت کند ولی ظن قوی وجود داشته باشد، میتواند از خوانده بخواهد قسم بخورد.
-
اگر خوانده از قسم خوردن خودداری کند یا قسم دروغ بخورد، دعوا ممکن است به نفع خواهان ختم شود.
۳. سند و مدرک رسمی یا عادی
-
اگر سندی وجود داشته باشد که نشان دهد ملک متعلق به خواهان است و طرف مقابل حق تصرف یا ایجاد مانع ندارد، قابل استناد است.
-
ممکن است شامل قرارداد اجاره، سند مالکیت، نقشه ثبتی و غیره باشد.
۴. کارشناسی رسمی دادگستری
دادگاه معمولاً کارشناس رسمی تعیین میکند تا وجود مزاحمت، میزان آن، و شرایط فیزیکی ملک و تجاوز یا ایجاد مانع را بررسی کند.
-
نظر کارشناس برای قاضی بسیار مهم است، ولی به تنهایی کافی نیست مگر همراه دلایل دیگر باشد.
۵. معاینه محل توسط قاضی
-
قاضی ممکن است شخصاً یا با حضور نماینده، محل را بازدید کند تا وضعیت مزاحمت را مشاهده و بررسی کند.
۶. عکس، فیلم، پیامک، صدا و سایر ادله دیجیتال
-
اگر خواهان بتواند از طریق عکس، فیلم یا صدا وجود مزاحمت را نشان دهد، میتواند به عنوان اماره یا قرینه در نظر گرفته شود.
-
باید توسط دادگاه یا پلیس فتا تأیید شود که جعلی یا ساختگی نباشد.
نمونه شکایت کیفری مزاحمت ملکی :
نمونه شکوائیه کیفری برای مزاحمت ملکی تنظیم شده که میتوانید از آن در تنظیم شکایت خود استفاده کنید. این متن قابل استفاده در شورای حل اختلاف یا دادگاه کیفری ۲ است:
نمونه شکایت کیفری مزاحمت ملکی
بسمه تعالی
ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب / شورای حل اختلاف / دادگاه کیفری ۲
با سلام
اینجانب:
مشخصات شاکی:
نام و نام خانوادگی: [نام کامل]
نام پدر: [نام پدر]
شماره ملی: [شماره ملی]
نشانی: [آدرس دقیق]
طرف شکایت:
نام و نام خانوادگی: [نام متشاکی]
نشانی: [آدرس دقیق]
موضوع شکایت: ایجاد مزاحمت ملکی
شرح شکایت:
احتراماً، به استحضار میرساند اینجانب مالک/متصرف قانونی ملک واقع در [نشانی دقیق ملک] میباشم که دارای سند رسمی/اجارهنامه به شماره [شماره سند یا اجارهنامه] هستم.
مدتی است مشتکیعنه بدون داشتن هیچگونه مجوز قانونی و بدون رضایت اینجانب، با [شرح مزاحمت، مانند: قرار دادن مصالح ساختمانی، بستن راه ورود و خروج، ریختن فاضلاب در ملک، ایجاد سر و صدا و… ] موجب ایجاد مزاحمت در استفاده قانونی و مشروع اینجانب از ملک مورد نظر شده است.
این اقدامات در حالی صورت گرفته که علیرغم تذکرات مکرر، نامبرده به رفتار مزاحم ادامه داده و موجب سلب آسایش و اخلال در استفاده از ملک شده است.
با استناد به ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، رفتار فوق جرم محسوب شده و مستوجب تعقیب کیفری است.
دلایل و مستندات:
-
تصویر سند مالکیت / اجارهنامه
-
شهادت شهود (در صورت وجود)
-
نظر کارشناس رسمی (در صورت نیاز)
-
تصاویر و فیلمهای موجود از محل مزاحمت
-
گزارش مأمور کلانتری (در صورت مراجعه)
خواسته:
تقاضای رسیدگی و رفع مزاحمت، تعقیب کیفری مشتکیعنه و صدور حکم قانونی مورد استدعاست.
با احترام
[نام و نام خانوادگی شاکی]
امضاء – تاریخ
در ملک مشاع :
در ملک مشاع زمانی رخ میدهد که یکی از مالکان یا ساکنان بدون رضایت سایر شرکا، مانع استفاده قانونی آنها از بخشهای مشترک ملک شود. این مزاحمت میتواند شامل تصرف بیش از حد فضاهای مشاع، ایجاد سر و صدای غیرمعمول، یا ممانعت از بهرهبرداری قانونی سایر مالکان باشد.
راههای اثبات و پیگیری مزاحمت ملکی در ملک مشاع
- سند مالکیت مشاعی: ارائه مدارک مالکیت که نشان دهد فرد حق استفاده از ملک را دارد.
- شهادت شهود: اظهارات سایر مالکان یا ساکنان که شاهد وقوع مزاحمت بودهاند.
- فیلم و عکس: مستندات تصویری از مزاحمت، مانند موانع فیزیکی یا رفتارهای مزاحم.
- طرح دعوای حقوقی: مالکان میتوانند از طریق دادگاه عمومی حقوقی درخواست رفع مزاحمت کنند
مزاحمت ملکی جرم مستمر :
میتواند جرم مستمر تلقی شود، زیرا تا زمانی که فرد مزاحم اقدام خود را ادامه دهد، آثار آن باقی میماند و مالک یا متصرف قانونی ملک همچنان با مشکل مواجه است. این موضوع در قوانین حقوقی و کیفری مورد توجه قرار گرفته است.
ویژگیهای جرم مستمر در مزاحمت ملکی
- تداوم مزاحمت: برخلاف جرایمی که در یک لحظه رخ میدهند، مزاحمت ملکی میتواند برای مدت طولانی ادامه داشته باشد.
- قابلیت پیگیری در هر زمان: تا زمانی که مزاحمت ادامه دارد، مالک یا متصرف میتواند شکایت کند.
- مجازات قانونی: بر اساس ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی، فردی که بهطور مستمر مانع استفاده قانونی مالک از ملک شود، ممکن است به حبس از یک ماه تا یک سال محکوم شود.
راههای رفع مزاحمت ملکی مستمر
- طرح شکایت کیفری: در صورت ادامه مزاحمت، مالک میتواند از طریق دادگاه کیفری درخواست رسیدگی کند.
- درخواست دستور قضایی: دادگاه میتواند دستور رفع مزاحمت و بازگرداندن وضعیت ملک به حالت اولیه را صادر کند.
- جبران خسارت: اگر مزاحمت موجب خسارت مالی شود، فرد مزاحم موظف به پرداخت خسارت خواهد بود
ارکان :
1. رکن قانونی (عنصر قانونی)
برای اینکه عملی جرم محسوب شود، باید قانونگذار آن را ممنوع و برایش مجازات تعیین کرده باشد.
در مورد مزاحمت ملکی، ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) بهطور صریح این جرم را تعریف کرده و برای آن مجازات در نظر گرفته است.
در این ماده آمده که اگر کسی بدون مجوز قانونی، موجب مزاحمت در املاک متعلق به دیگری شود، مرتکب جرم شده و قابل تعقیب کیفری است.
پس وجود این ماده، نشان میدهد که پایه و اساس قانونی برای جرم بودن مزاحمت ملکی وجود دارد.
2. رکن مادی (عنصر مادی)
این رکن به رفتار خارجی و قابل مشاهده فرد مزاحم مربوط میشود؛ یعنی باید عملی انجام شده باشد که در دنیای بیرونی قابل مشاهده یا اثبات باشد.
در جرم مزاحمت ملکی، این رفتار میتواند شامل موارد زیر باشد:
-
قرار دادن مانع در راه عبور و مرور ملک
-
ریختن زباله، مصالح یا فاضلاب در ملک دیگری
-
ایجاد صدا یا رفتاری که آرامش ملک را برهم زند
-
جلوگیری از ورود یا استفاده قانونی مالک یا مستأجر از ملک

آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک 7/1 _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید
نکته مهم:
در مزاحمت ملکی، شخص مزاحم مالکیت ملک را از فرد سلب نمیکند بلکه مانع استفاده یا بهرهبرداری عادی او از ملک میشود.
3. رکن معنوی (عنصر روانی یا قصد مجرمانه)
برای اینکه فرد به جرم مزاحمت ملکی محکوم شود، باید قصد و نیت انجام این عمل را داشته باشد.
بهعبارت دیگر، باید آگاهانه و عامدانه کاری کند که استفاده از ملک را برای دیگری دشوار یا غیرممکن کند.
مثلاً اگر شخصی عمداً در مسیر عبور همسایه مانع بگذارد، یا با علم به اینکه حقی ندارد، مانع ورود او شود، این سوءنیت محسوب میشود.
اما اگر مزاحمت ناشی از اشتباه، غفلت یا بیاطلاعی باشد، ممکن است وصف کیفری نداشته باشد و فقط دعوای حقوقی مطرح شود.
نتیجه نهایی:
برای اثبات جرم مزاحمت ملکی، باید:
-
قانون مشخصی وجود داشته باشد که این عمل را جرم بداند (عنصر قانونی)
-
عمل مزاحمتی بهطور واقعی و قابل اثبات رخ داده باشد (عنصر مادی)
-
شخص مزاحم با قصد و علم به غیرقانونی بودن، این کار را کرده باشد (عنصر معنوی)
اگر هر یک از این سه رکن وجود نداشته باشد، جرم مزاحمت ملکی کامل نیست و نمیتوان فرد را به آن محکوم کرد.
انواع :
انواع بهطور کلی به شیوههای مختلفی انجام میشود که همه آنها در نهایت به یک نتیجه میرسند: اخلال در استفادهی مشروع و قانونی از ملک توسط مالک یا متصرف قانونی. در ادامه، انواع اصلی مزاحمت ملکی را بهصورت واضح برایت شرح میدهم:
1. مزاحمت فیزیکی (مادی)
در این نوع، فرد با انجام کارهایی فیزیکی و قابل مشاهده، باعث اخلال در استفاده از ملک میشود. برخی مصادیق آن:
-
گذاشتن مانع در مسیر عبور و مرور ملک (مثل گذاشتن خودرو، سنگ، مصالح ساختمانی و…)
-
اشغال بخشی از حیاط یا ورودی ملک
-
بستن درب یا راه عبور بدون اجازه
-
ورود مکرر و بدون اجازه به ملک (مثلاً در باغ، مزرعه، زمین کشاورزی و…)
-
ایجاد انبار، چادر، کانکس یا ساختوساز غیرقانونی در ملک دیگری
نکته: در این موارد، شخص مزاحم ادعای مالکیت ندارد، فقط با حضور فیزیکی یا کارهای مزاحم، حق استفاده را مختل میکند.
2. مزاحمت صوتی و روانی
در این نوع، رفتارهایی صورت میگیرد که گرچه ممکن است تصرف مستقیم نباشد، اما موجب سلب آسایش یا آرامش استفادهکننده از ملک میشود:
-
سر و صدای زیاد در ساعات نامتعارف (موتور، موسیقی بلند، پارتی و…)
-
ایجاد بوی بد (مثلاً از طریق نگهداری دام، مواد شیمیایی یا فاضلاب)
-
تهدید، درگیری یا ایجاد درگیری روانی با ساکنین
-
ایجاد مزاحمت با هدف آزار روحی یا محدود کردن آزادی رفتوآمد
این نوع معمولاً در آپارتمانها، مجتمعها یا واحدهای مسکونی مجاور رایج است و میتواند مشمول قوانین آپارتماننشینی هم بشود.
3. مزاحمت در ملک مشاع
زمانی است که یکی از مالکان مشاع (شریک) بدون اجازه یا برخلاف رضایت سایر شرکا، از ملک به نحوی استفاده کند که مانع بهرهبرداری دیگران شود:
-
استفاده اختصاصی از بخش خاصی از ملک بدون رضایت سایر شرکا
-
بستن مسیر عبور دیگر شرکا
-
اجاره دادن یا واگذاری موقتی ملک به غیر، بدون اجازه دیگران
-
جلوگیری از ورود شریک دیگر به ملک
نکته مهم: مالکیت مشاع به معنای حق برابر در کل ملک است؛ بنابراین هرگونه تصرف یا استفاده انحصاری، ممکن است مزاحمت تلقی شود.
4. مزاحمت غیرمستقیم یا پنهان
در برخی موارد، مزاحمت به صورت غیرمستقیم و نه به شکل فیزیکی انجام میشود، مثلاً:
-
ارسال تهدید یا پیام مزاحمتآمیز به متصرف
-
تحریک اشخاص دیگر برای مزاحمت
-
تماسهای مکرر برای ایجاد اخلال
-
دستکاری در تأسیسات (آب، برق، گاز ملک دیگران)
این موارد معمولاً نیازمند ادله خاص (فیلم، صوت، پیامک یا شهادت) برای اثبات هستند.
جهت رزرو وقت مشاوره خود با وکلای ما با شماره های زیر تماس بگیرید :
121 61 61 0912
83 944 83 0912
2 230 230 0912
انواع مزاحمت ملکی شامل:
-
مزاحمت فیزیکی
-
مزاحمت صوتی و روانی
-
مزاحمت در ملک مشاع
-
مزاحمت غیرمستقیم یا پنهان
همه اینها در صورتی جرم محسوب میشوند که بدون مجوز قانونی و با قصد اخلال در استفاده قانونی از ملک دیگری انجام شده باشند.
آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک 7/1 _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید
