اجرت المثل ایام زوجیت

اجرتالمثل ایام زوجیت مبلغی است که زن در صورت انجام امور خانه بدون قصد تبرع، پس از طلاق میتواند بابت زحماتش از شوهر مطالبه کند. جهت رزرو وقت مشاوره با شماره 09126161121 تماس حاصل فرمائید.
اجرتالمثل یعنی پرداخت مبلغی بابت استفاده از مال یا خدمات دیگری بدون قرارداد قبلی، بر اساس عرف و نظر کارشناس. این مفهوم در حقوق ایران کاربرد زیادی دارد—از دعوای ملکی گرفته تا اختلافات خانوادگی مثل طلاق.
آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک 7/1 _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید

تعریف اجرتالمثل
اجرتالمثل از دو واژه «اجرت» (مزد) و «مثل» (معادل) تشکیل شده و به معنای مزد متعارف برای استفاده از مال یا انجام کاری است که بدون توافق قبلی انجام شده باشد.
طبق ماده ۳۳۶ قانون مدنی: اگر کسی کاری برای دیگری انجام دهد بدون اینکه قصد تبرع (رایگان بودن) داشته باشد، مستحق اجرتالمثل است.
انواع اجرتالمثل
- اجرتالمثل ایام تصرف
- مثلاً کسی بدون اجازه از ملک شما استفاده کرده باشد.
- شما میتوانید بابت مدت تصرف، اجرتالمثل مطالبه کنید.
- اجرتالمثل ایام زوجیت
- زن بابت کارهایی که در خانه شوهر انجام داده (مثل نظافت، آشپزی، نگهداری فرزند)، اگر قصد رایگان بودن نداشته باشد، میتواند اجرتالمثل بگیرد.
- اجرتالمثل خدمات یا تخصص
- اگر کسی بدون قرارداد از تخصص یا خدمات شما استفاده کند (مثلاً طراحی، مشاوره)، میتوانید اجرتالمثل مطالبه کنید.
شرایط مطالبه اجرتالمثل
- انجام کار یا استفاده از مال بدون قرارداد
- نبود قصد تبرع (رایگان بودن)
- عرفاً آن کار یا مال دارای ارزش و اجرت باشد
- اثبات استفاده توسط طرف مقابل
اجرتالمثل یک مفهوم حقوقی است که زمانی کاربرد دارد که شخصی برای دیگری کاری انجام میدهد یا از مال او استفاده میشود بدون اینکه قراردادی میانشان بسته شده باشد، اما در عین حال، قصد تبرع (رایگان انجام دادن) هم نداشته باشد. در این موارد، قانون برای جبران زحمات یا استفاده انجامشده، مبلغی را بر اساس عرف و نظر کارشناس تعیین میکند که به آن “اجرتالمثل” میگویند.
انواع کاربردهای اجرتالمثل:
1. در روابط خانوادگی (مثل ایام زوجیت)
اگر زنی در طول زندگی مشترک کارهایی مانند خانهداری، بچهداری یا کمک به کسبوکار شوهر را بدون قصد رایگان بودن انجام داده باشد، پس از طلاق میتواند اجرتالمثل ایام زوجیت را مطالبه کند.
2. در استفاده از مال غیر
مثلاً اگر کسی بدون اجازه از ماشین یا ملک شخص دیگری استفاده کند، مالک میتواند اجرتالمثل استفاده از مالش را دریافت کند، حتی اگر مال آسیب ندیده باشد.
3. در انجام کار برای دیگری بدون قرارداد
فرض کنید فردی بدون قرارداد کتبی، ولی با انتظار دریافت مزد، برای دیگری کار کند؛ در صورت اختلاف، میتواند اجرتالمثل کار خود را از طریق دادگاه مطالبه کند.
تفاوت با اجرتالمسمی:
اجرتالمسمی مبلغی است که در قرارداد برای انجام کاری مشخص شده است.
اجرتالمثل در نبود قرارداد و بر اساس عرف و کارشناسی تعیین میشود.
اجرتالمثل زن در حقوق ایران به حق الزحمهای اشاره دارد که یک زن میتواند در ازای خدمات و کارهای خانگی که در طول زندگی مشترک انجام داده است، از شوهرش مطالبه کند. این حق بر اساس قانون مدنی و قوانین خانواده به رسمیت شناخته شده است.
شرایط تعلق اجرتالمثل به زن:
-
تمکین زن:
-
زن باید در زندگی مشترک تمکین عام (همخانگی و انجام وظایف زناشویی) و تمکین خاص (رابطه جنسی مشروع) داشته باشد.
-
اگر زن ناشزه باشد (بدون دلیل موجه از تمکین خودداری کند)، معمولاً مستحق اجرتالمثل نیست.
-
-
عدم قصد تبرع (رایگان کار نکردن):
-
زن باید اثبات کند که کارهای خانه را بدون قصد رایگان انجام داده است.
-
اگر شوهر بتواند ثابت کند که زن به صورت داوطلبانه و بدون انتظار پاداش کار میکرده، اجرتالمثل به او تعلق نمیگیرد.
-
-
عدم شرط عدم پرداخت در عقدنامه:
-
اگر در عقدنامه شرط شده باشد که زن حق اجرتالمثل ندارد، این شرط در صورت قانونی بودن، معتبر است.
-
آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک 7/1 _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید

محاسبه اجرتالمثل:
-
میزان اجرتالمثل بر اساس عرف جامعه و نظر کارشناس رسمی دادگستری تعیین میشود.
-
عواملی مانند مدت زمان زندگی مشترک، نوع خدمات ارائهشده (مانند آشپزی، نظافت، نگهداری از فرزندان) و شرایط اقتصادی در محاسبه آن تأثیر دارد.
تفاوت اجرتالمثل با نفقه و مهریه:
عنوان | نفقه | مهریه | اجرتالمثل |
---|---|---|---|
تعریف | هزینه زندگی زن و فرزندان | حق مالی زن در عقد ازدواج | دستمزد کارهای خانگی زن |
مبنای قانونی | ماده ۱۱۰۶ قانون مدنی | مواد ۱۰۷۸ به بعد قانون مدنی | مواد ۳۳۶ و ۳۳۷ قانون مدنی |
زمان مطالبه | در طول زندگی مشترک و پس از طلاق (در صورت عدم تمکین نکردن) | هر زمان پس از عقد | معمولاً پس از طلاق یا درخواست زن |
شرط پرداخت | تمکین زن (مگر در موارد عسر و حرج) | بدون شرط، جز در طلاق خلع | عدم قصد تبرع و انجام کارهای خانگی |
چگونه اجرتالمثل مطالبه شود؟
-
طرح دعوا در دادگاه خانواده: زن باید با ارائه درخواست اجرتالمثل به دادگاه مراجعه کند.
-
ارزیابی کارشناس: دادگاه معمولاً از کارشناس رسمی میخواهد تا ارزش کارهای زن را محاسبه کند.
-
صدور حکم: در صورت اثبات شرایط، دادگاه مرد را به پرداخت اجرتالمثل محکوم میکند.
اگر شوهر اجرتالمثل را نپردازد چه میشود؟
-
مانند مهریه، زن میتواند از طریق اجرای احکام اقدام کند (مثلاً توقیف اموال شوهر).
در جلسه دادگاه برای اجرتالمثل، قاضی معمولاً سؤالاتی از زن و شوهر میپرسد تا شرایط را بررسی کند. این سؤالات بستگی به پرونده دارد، اما برخی از رایجترین سؤالات قاضی در دعوای اجرتالمثل عبارتند از:
سؤالات از زن (خواهان):
-
آیا در طول زندگی مشترک کارهای خانه (مانند آشپزی، نظافت، نگهداری از فرزندان و…) را انجام میدادید؟
-
آیا این کارها را با قصد دریافت دستمزد انجام میدادید یا رایگان؟ (قصد تبرع)
-
آیا شوهرتان از این خدمات استفاده میکرد؟ (بهرهمندی شوهر)
-
آیا در طول زندگی مشترک، شوهر یا خانوادهاش به شما دستمزد میدادند؟
-
آیا در عقدنامه شرطی مبنی بر عدم پرداخت اجرتالمثل وجود دارد؟
-
آیا شما ناشزه بودید (از تمکین خودداری میکردید)؟ (اگر شوهر ادعای عدم تمکین کند)
سؤالات از شوهر (خوانده):
-
آیا همسرتان در منزل کارهای خانه را انجام میداد؟
-
آیا شما یا خانوادهتان به او برای این کارها دستمزد میدادید؟
-
آیا همسرتان قصد داشت این کارها را رایگان انجام دهد؟ (اثبات قصد تبرع)
-
آیا در عقدنامه شرطی مبنی بر صرفنظر کردن زن از اجرتالمثل وجود دارد؟
-
آیا همسرتان از تمکین خودداری میکرد؟ (اگر ادعای ناشزه بودن دارد)
سؤالات احتمالی از هر دو طرف:
-
مدت زمان زندگی مشترک چقدر بود؟
-
آیا زن شاغل بود و درآمد داشت؟ (اگر بله، ممکن است قاضی بپرسد آیا کارهای خانه را هم انجام میداده است؟)
-
آیا میان شما توافقی برای پرداخت دستمزد کارهای خانه وجود داشت؟
سؤالات تخصصیتر (در صورت نیاز):
-
نحوه تقسیم وظایف در خانه چگونه بود؟
-
آیا زن علاوه بر کارهای معمول، خدمات دیگری مانند پرستاری از سالمندان یا مدیریت امور مالی خانه را بر عهده داشت؟ (برای محاسبه دقیقتر اجرتالمثل)
نکات مهم برای پاسخگویی در دادگاه:
زن باید اثبات کند که:
-
کارها را بدون قصد رایگان انجام داده است.
-
شوهر از این خدمات بهرهمند شده است.
شوهر باید اثبات کند که:
-
زن قصد تبرع داشته (مثلاً شاهد بیاورد که زن گفته “کارهای خانه را از روی علاقه انجام میدهم”).
-
شرط عدم اجرتالمثل در عقدنامه وجود دارد.
-
زن ناشزه بوده و از تمکین خودداری میکرده است.
توصیهها:
-
مدارک و شواهد (مانند عکس، فیلم، شاهد) ارائه دهید تا ادعایتان قویتر شود.
-
اگر قرارداد یا صحبتهای ثبتشده دارید که نشان میدهد زن انتظار دستمزد داشته، حتماً در دادگاه مطرح کنید.
-
وکیل خانواده میتواند به شما کمک کند تا پاسخهای قانعکنندهتری به قاضی بدهید.
۱. فراهم کردن شرایط قانونی
زن باید ثابت کند که:
در طول زندگی مشترک کارهایی مثل خانهداری، نگهداری فرزندان، کمک به شوهر و… انجام داده،
این کارها را با دستور یا خواست شوهر انجام داده،
قصد تبرع (رایگان انجام دادن) نداشته،
و درخواست طلاق از طرف شوهر بوده است (در اغلب موارد).
2. تنظیم دادخواست
زن باید با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، دادخواست مطالبه اجرتالمثل ایام زوجیت را ثبت کند.
مشخصات دادخواست:
خواهان:زن
خوانده: شوهر
خواسته: مطالبه اجرتالمثل ایام زوجیت به استناد ماده واحده قانون اصلاح مقررات طلاق مصوب ۱۳۷۱
دلایل و مستندات:
شهادت شهود (در صورت وجود)
استشهادیه محلی (در صورت امکان)
سوابق زندگی مشترک
گواهی عدم سازش (در صورت وجود طلاق)
عقدنامه و مدارک هویتی
۳. ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری
قاضی پس از بررسی اولیه و شنیدن اظهارات طرفین، معمولاً پرونده را به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع میدهد تا مبلغ اجرتالمثل را با توجه به:
نوع و میزان کارها
مدت زندگی مشترک
شرایط زندگی زوجین
تعیین کند.
۴. صدور رأی دادگاه
پس از گزارش کارشناس و بررسی دفاعیات شوهر، دادگاه رأی به پرداخت مبلغ اجرتالمثل به زن صادر میکند. این مبلغ باید از سوی شوهر به زن پرداخت شود و اگر نپردازد، زن میتواند از طریق اجرای احکام اقدام به اجرای رأی (مثل توقیف اموال شوهر) کند.
نکته:
اگر طلاق از طرف زن باشد، دریافت اجرتالمثل ممکن نیست مگر اینکه زن بتواند عسر و حرج خود را اثبات کند یا ثابت کند که کارها را بدون قصد تبرع انجام داده و شوهر او را مجبور به انجام آنها کرده است.
تفاوت اجرتالمثلو نحله یکی از مباحث مهم در حقوق خانواده است، بهویژه در زمان طلاق.
تعریفها:
1. اجرتالمثل ایام زوجیت
مبلغی است که زن بابت کارهایی که در طول زندگی مشترک (مثل خانهداری، تربیت فرزند، همکاری با شوهر و…) بدون قصد تبرع (رایگان) و با دستور یا خواست شوهر انجام داده، مطالبه میکند
2. نحله
هدیهای است که دادگاه در صورت تحقق شرایط خاص، از باب تفضل و لطف و به تشخیص خودش به زن میدهد،اگر زن مستحق اجرتالمثل نباشد
تفاوت اجرتالمثل و نحله در حقوق خانواده ایران به شرح زیر است:
1. تعریف و ماهیت حقوقی
اجرتالمثل
-
حق الزحمه کارهای خانگی زن در طول زندگی مشترک است.
-
مبتنی بر قانون مدنی (مواد 336 و 337) و رویه قضایی.
-
زن باید اثبات کند کارها را بدون قصد رایگان انجام داده است.
نحله
-
هدیه یا بخشش مالی به زن پس از طلاق است.
-
مبتنی بر ماده 29 قانون حمایت خانواده (1391).
-
نیاز به اثبات کارهای زن ندارد و بیشتر انصاف محور است.
2. شرایط تعلق گرفتن
معیار | اجرتالمثل | نحله |
---|---|---|
نیاز به تمکین زن | ✅ (در صورت ناشزه بودن نمیگیرد) | ❌ (حتی با عدم تمکین هم ممکن است بگیرد) |
نیاز به اثبات کارهای خانگی | ✅ (باید ثابت کند کار کرده) | ❌ (نیازی به اثبات کار نیست) |
قصد تبرع (رایگان بودن کارها) | ❌ (اگر قصد تبرع باشد، نمیگیرد) | ✅ (حتی اگر رایگان کار کرده باشد ممکن است بگیرد) |
شرط عدم پرداخت در عقدنامه | ممکن است مؤثر باشد | معمولاً بیاثر است |
3. زمان و نحوه مطالبه
اجرتالمثل
-
قبل یا بعد از طلاق قابل مطالبه است.
-
نیاز به دادخواست جداگانه دارد.
-
میزان آن توسط کارشناس رسمی محاسبه میشود.
نحله
-
فقط در زمان طلاق قابل درخواست است.
-
معمولاً در همان دادگاه طلاق مطرح میشود.
-
میزان آن به صلاحدید قاضی بستگی دارد.
4. میزان و معیارهای تعیین
معیار | اجرتالمثل | نحله |
---|---|---|
مبنای محاسبه | ارزش واقعی کارها (عرفی) | وضعیت مالی مرد و انصاف |
عوامل مؤثر | مدت ازدواج، نوع خدمات | طول زندگی مشترک، وضعیت زن پس از طلاق |
حداقل/حداکثر | ندارد (مطابق کارشناسی) | معمولاً معادل چند ماه مهریه |
5. مثال عملی
-
اگر زنی 10 سال کار خانه را انجام داده باشد:
-
اجرتالمثل: معادل دستمزد خدمتکار برای 10 سال (مثلاً 500 میلیون تومان)
-
نحله: ممکن است قاضی معادل 6 ماه مهریه (مثلاً 100 میلیون) به عنوان کمک تعیین کند
-
6. راهکارهای حقوقی
اگر به دنبال حق الزحمه کارهای خود هستید → اجرتالمثل بهتر است
اگر طلاق در جریان است و میخواهید کمک مالی بگیرید → نحله مناسبتر است
میتوانید هر دو را همزمان مطالبه کنید (اما قاضی معمولاً یکی را انتخاب میکند)
نکته مهم: در سالهای اخیر، دادگاهها تمایل بیشتری به اعطای نحله دارند چون نیاز به اثبات کمتری دارد.
آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک 7/1 _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید